| تبليغات | X |
یکم : برنامه موسیقی ایرانی
برنامه موسیقی ایرانی نام عامی بود که بعدها به نام خاص تبدیل شد .
به این صورت که در آغاز کار رادیو ، ساعات مشخصی از شبانه روز به پخش موسیقی ایرانی اختصاص داشت و مجری رادیو اعلام می کرد که : اکنون به برنامه موسیقی ایرانی این ساعت توجه کنید .
جالب است بدانید که بسیاری از برنامه هایی که اکنون احتمالا در آرشیو موسیقی شما است از مجموعه "برنامه موسیقی ایرانی" می باشد ؛ مثلا آثاری با صدای بنان ، دلکش ، مرضیه و ... و بسیاری آلبوم هایی که پس از انقلاب از رشیدی ، همایون پور و ... منتشر شده است .
تا جایی که اطلاعاتی باقی مانده است در دوره ای سرپرستی این برنامه با دکتر شاهین فرهت بوده است و در دوره ای دیگر هم مهندس همایون خرم برنامه ای با همین نام تهیه می کرده است .
در آن دوره رادیو 6 ارکستر داشته است که هر روز هفته یکی از این ارکسترها برنامه اجرا می کرده و هر کدام رهبر مخصوص (آقایان : خالقی ، تجویدی ، خرم ، بدیعی ، یاحقی ، برادران لشکری و ...) خود داشته است.
اکنون برای روشن تر شدن مطلب ، به مجله رادیو تهران به تاریخ 3/8/1335 توجه کنید :
برنامه موسیقی و بنان
بسیاری از تصنیف های نخستین که بنان اجرا کرده است در این برنامه و با ارکستر شماره 1 که معمولا رهبر آن روح الله خالقی یا جواد معروفی بوده اند ، ضبط شده است .
البته بعدا بسیاری از این آثار با ارکستر بزرگ گلها دوباره تنظیم و بازخوانی شده اند ؛ از جمله این تصنیفها " شب جوانی " است که اینبار هر دو را خواهید شنید و خود به قضاوت تفاوت های تنظیم و قدرت ارکستر گلها بنشینید :
پشت این عکس نوشته شده است : " معمول بود عکاس ها ، اسب مقوایی ، درشکه مقوایی ،تابلوی فواره و استخر و لباس های مختلف از هر قبیل نگاه دارند و هر یک از مشتریها به هر شکل و لباس که مایل بودند عکس برمی داشتند .
خانم شرف السلطنه مادر بنان که آن لباس ها را نپسندید بنان را به شکل یکی از جنرالهای قزاق در آوردند .
به کوشش دوست گرامی آقای معظمی فهرستی از آثار خوانده شده توسط بنان در برنامه موسیقی ایرانی در نرم افزار Exell - با توجه به کتاب نور تا نوا - تهیه شده که ضمن تشکر ، تقدیم می شود :
شب جوانی
آهنگ : روح الله خالقی
ترانه : رهی معیری
دستگاه : همایون
دانلود ارکستر موسیقی ایرانی دانلود ارکستر گلها
تا به کی ازین دلآزاری ها کار بیدلان بود زاری ها
خونین تر از لاله و گل ، دل از وفاداری شد جز غم ندیدم ثمری ، از این وفاداری ها
ای شعله مهر و وفا ، آفت جان و تنی چند ای بلای دل و جان ، آتش به دلها فکنی
ای خاک پایت تاج سر من بر خاک راهی گاهی نگاهی ، ای دلبر من
دور از تو ریزد ، چشم تر من خونابه دل ، در ساغر من
بازآ که بی رویت بهار عمرم دی شد شب جوانی طی شد
برنامه موسیقی ایرانی
دستگاه : ماهور
آهنگساز : ؟
شعر ترانه : حافظ
خواننده : بنان
دل میرود ز دستم صاحبدلان خدا را دردا که راز پنهان خواهد شد آشکارا
ده روز مهر گردون افسانه است و افسون نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا
کشتی نشستگانیم ای باد شرطه برخیز باشد که باز بینیم دیدار آشنا را
ای صاحب کرامت شکرانه سلامت روزی تفقدی کن درویش بینوا را
آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است با دوستان مروت با دشمنان مدارا
آیینه سکندر جام جم است بنگر تا بر تو عرضه دارند احوال ملک دارا
سرکش مشو که چون شمع از غیرتت بسوزد دلبر که در کف او موم است سنگ خارا
در کوی نیکنامی ما را گذر ندادند گر تو نمی پسندی تغییر ده قضا را
دوم : ترانه
برگرفته از : مجله رادیو ایران
بازنویسی : مجید معظمی
قهر و جدایی نام آهنگ دلنشینی است که ماه گذشته برای اولین بار از رادیو ایران پخش گردید و در شورای موسیقی رادیو یکی از بهترین آهنگهای ماه شناخته شد . این آهنگ را آقای انوشیروان روحانی تنظیم کرده و خانم پوران اجرا نمود و ترانه آنرا آقای بیژن ترقی سروده است . خوانندگان گرامی با این سه هنرمند رادیو ایران آشنا هستند و در اینجا ، ضمن چاپ ترانه و نت آهنگ ، نظر سراینده ترانه و سازنده آهنگ و خواننده آنرا که خبرنگار ما با هر یک از آنها مصاحبه کوتاهی کرده با خوانندگان مجله در میان می گذاریم .
استفاده از فولکلور
آقای انوشیروان روحانی سازنده آهنگ "قهر و جدایی" به خبرنگار ما اظهار داشت که من مدتها بود می خواستم ترانه ای بر مبنای آهنگهای فولکلوریک و به صورت علمی تنظیم کنم تا اینکه یک آهنگ محلی نظرم را جلب کرد و فورا شروع به کار کردم و آهنگی که ملاحظه می کنید ساخته شد . اصل آهنگ در یک مایه محلی شیرازی بود و من از سورنا و نقاره به عنوان "مدولاسیون" یا پلی که قسمت اول آهنگ را که در "شور" است به قسمت دوم که در "چهارگاه" است متصل می کند و سورنا دوباره آنرا به شور برمی گرداند .
از آقای روحانی پرسیدم : نظر شما درباره شعر و طرز اجرای آهنگ چیست ؟
آقای روحانی گفت : به نظر من شعر آن بسیار دلنشین بود و با آهنگ تناسب داشت و همان حال گریز به صحرا و دشت را که من می خواستم در آهنگم مجسم کنم سراینده ترانه نیز در شعر خود تجسم بخشیده است . اجرای ترانه هم توسط خانم پوران بسیار خوب بود و صدا و لحن پوران با موزیک و شعر این ترانه کاملاً تناسب داشت . خانم پوران بقدری مجذوب شعر و آهنگ شده بود و سادگی و در عین حال حزن لطیف آنها او را تحت تاثیر قرار داده بود که فقط یکبار آنرا تمرین کرد و با استادی کامل از عهده اجرای آن برآمد .
آقای انوشیروان روحانی دوازده سال است که با رادیو ایران همکاری دارند و ابتدا به عنوان پیانیست و چند سال است که به عنوان آهنگساز و رهبر ارکستر شماره 2 با شورای موسیقی رادیو ایران همکاری و همفکری می نمایند و تا کنون هر ترانه که آهنگ آنها را آقای روحانی تنظیم کرده بود به عنوان بهترین ترانه ماه شناخته شده و مورد تقدیر شورای موسیقی قرار گرفته اند .
آهنگهای محلی
خانم پوران که 8 سال است با رادیو ایران همکاری می کنند در مورد خواندن ترانه گفتند : آقای انوشیروان روحانی صدای مرا برای خواندن این آهنگ مناسب تشخیص دادند و من هم فقط یک بار آنرا تمرین کردم و بعدا اجرا نمودم . به نظر من شعرش لطیف بود و با آهنگ خوب تلفیق می شد و شاید همین امر موجب شد که من با سهولت و سادگی تمام آنرا بعد از یک بار تمرین اجرا کنم .
خانم پوران گفتند اصولا آهنگهایی که بر مبنای مایه های محلی باشد به نظر من لطف و گیرایی خاصی دارند و بسیاری از این گونه ترانه ها را ، از جمله "غریب" و "زهرا" و غیره را که من خوانده ام و هنوز هم از رادیو پخش می شود با موفقیت توام بوده و مورد استقبال مردم قرار گرفته است .
آهنگهای کوهپایه
آقای بیژن ترقی سرایده ترانه "قهر و جدایی" به خبرنگار ما گفت : آهنگی که از کوهپایه برخاسته، با زمزمه آبشار درآمیخته و در نای چوپان جان گرفته و با دست نسیم از میان بوته زارها و گلزارها گذشته و به گوش ما می رسد پیداست که سرشار از شور و حال است ؛ در خاطره ها اثری فراموش نشدنی می گذارد و مانند هر پدیده هنری که در طبیعت به وجود می آید بدیع و دلنشین است و روانی و سادگی این آهنگها وقتی به حد کمال می رسد که با شعری ساده ، پرشور و عاشقانه که نمودار همان احساس پاک و لطیف کوهپایه ایست آمیخته باشد .
شعر بیان طبیعت است و شاعر با زبان طبیعت آشنایی کامل دارد . از هر جنبش نسیمی هزاران نکته نهفته می خواند . در دل عاشق کوهپایه را از آهنگهای او در می یابد و از زبان او نغمه شیدایی سر می دهد.
من گاهی به روستاها و کوهپایه ها می روم چنان خود را مسحور طبیعت می بینم که از هر تصنعی گریزان می شوم و آن صفا و حالت غیر قابل وصف طبیعت است که مرا با زبان ساده روستایی پیوند داده و با در نظر گرفتن خاطرات گذشته خود بوده که در این شعر حالت عاشق شوریده ای را که دچار بی وفایی معشوق شده و ناچار به ترک دیار آشنایی می شود مجسم کرده ام . حال تا چه حد این کلمات در روی این آهنگ رسا و گویا باشد نمی دانم .
در همه دنیا ندارم من کسی ای خدا مگر تو به فریادم رسی
نیمه شب از شهر خود فرار کنم در بلا افتاده دل چکار کنم
کوه و در و دشت گذارم پشت سر می روم ز یارم نمی گیرم خبر
راه من با راه دل جدا شده آشنای ما بلای ما شده
بی نگار خود در دیار خود من غریبم خدا می کشم ستم ای خدا دلم مانده از من جدا
می روم خیمه به صحرا می زنم سر به سنگ از غم دنیا می زنم
گریه ها می کنم از دوری او دل از این غصه به دریا می زنم
در همه دنیا ندارم من کسی ای خدا مگر تو به فریادم رسی
نیمه شب از شهر خود فرار کنم در بلا افتاده دل چکار کنم
*******
به طور کلی در میان ترانه هایی که از رادیو پخش می شود ، این نکته قابل توجه است که آنچه با فولکلور و ادبیات عامه و نغمات و نواهای روستایی که در دشت ها و کوهپایه های ایران نواخته می شود ارتباط دور یا نزدیک دارد ، مورد علاقه شنوندگان قرار می گیرد .
در ترانه "قهر و جدایی" هم آهنگساز و هم سراینده ترانه به این اصل کلی توجه کرده اند و در حالیکه آهنگساز یک مایه محلی شیرازی را اساس کار خود قرار داده و ارکستر را وادار به اخذ مایه سرنا و ستاره نموده و رنگ خاص فولکلوریک را حفظ کرده ، ذوق و ابتکار خود را در دو دستگاه شور و چهارگاه نیز به آن افزوده و آهنگی موزون و دل انگیز و زیبا بوجود آورده است .
با توجه به حزن ملایمی که اصولا در دستگاه شور وجود دارد سراینده ترانه نیز مبنای شعر خود را بر ایده قهر معشوق قرار داده و شکوه و شکایت او را از اینکه "دل در بلا افتاده" و "بی نگار خود در دیار خویش" مانده است با ساده ترین و عمیق ترین بیانی وصف کرده است .
