یکم : برنامه گلها

مرضیه

(مقاله برگرفته از وبلاگ تحریر)

اشرف السادات مرتضایی یا آنچنان که برای ایرانیان شناخته شده است مرضیه خواننده افسانه‌ای در سال 1305 هجری شمسی در تهران بدنیا آمد  .پدر و مادرش از یک خانواده هنردوست بودند یعنی در خانه شان يك پيانو وجود داشت و مادرش تار مي نواخت و هنرمندانی از قبیل مجسمه ساز ، نقاش و مینیاتوریست و موسیقیدان در فامیلش زیاد بودند  اما مادرش بود که بطور خاص او را تشویق به خواندن کرد و در همه دوران حیاتش ازاو پشتیبانی می کرد  .

بانو مرضیه در مصاحبه‌ای درباره خود می‌‌گفت : در زمانی که خانواده‌های ایرانی به ندرت فرزندان دخترشان را برای تحصیل علم میفرستادند ، پدر من با وجودی که یک فرد روحانی بود مرا تشویق به آموزش تحصیلات مرسوم زمان نمود .

مرضیه در سال 1322 شمسی به جهان موسیقی هنر وارد شد . اولین بار در یک تئاتر که نمایشنامه شیرین و فرهاد را اجرا میکرد (تئاتر باربد) در نقش شیرین بازی کرد . این نمایش 37 شب روی صحنه بود که برای او یک موققیت بزرگ و سریع به بار آورد و با استقبال زیاد مردم مواجه شد . مرضیه بسرعت نظر استادان موسیقی را به خود جلب کرد و اولین زنی بود که توانست در برنامه گلهای رنگارنگ که برنامه‌ای بسیار سنگین و هنری بود آواز بخواند . مرضیه در حدود 1000 آواز دردوران شکوفایی هنریش خواند که در ارتقای موسیقی فارسی بسیار اثر گذار بود .

برنامه موسیق ایرانی

(در می زند )

آهنگساز : منوچهر لشکری

ترانه : سیمین بهبهانی

خواننده : مرضیه

دستگاه : سه گاه

ویلن : ؟ (احتمالا پرویز یاحقی)

دانلود برنامه موسیقی ایرانی

در می زند       در بزم ما   خورشید شب       سر می زند

فرمان چو دهد   فرمان کنم      جان خواهد اگر   قربان کنم

در می زند       در بزم ما   خورشید شب       سر می زند

چون در آید      رخ نماید       رنج دوری اش      به سر آید

شب به سر رسد                  سحر آید    

در بگشا       بر روی       آن زیبا

در می زند       در بزم ما   خورشید شب       سر می زند

ساقی به ساغری     دیوانه کن مرا       مست جنون به یک      پیمانه کن مرا

به رهش مگر ز مستی     گل زندگی بریزم

شده ام غبار و ترسم          ز میانه برنخیزم

امشب که می آید به بر     بر ضد شبهای دگر آتش     به دل سر می زند

آشفته ام چون موی او      مستانه رفتم سوی او       مرغ دلم پر می زند

در می زند       در بزم ما   خورشید شب       سر می زند

فرمان چو دهد   فرمان کنم      جان خواهد اگر   قربان کنم

در می زند       در بزم ما   خورشید شب       سر می زند

غزل آواز :

سرخوش آمد ز در و می زد و سرمست برفت        فرصتی بود ولی حیف که از دست برفت

لحظه ای چند نشست و سخنی چند بگفت         تا بگفتم که مرا هم سخنی هست برفت

آن همه گرد کدورت که ز دل خاسته بود                   آن گل تازه شاداب چو بنشست برفت

گفته بودی چه شدت حوصله و صبر و قرار ؟           ظرف آنها همه دل بود تا بشکست برفت

حالی از غیبت او به که زبان بربندیم                        که اگر خاطر ما جز تو اگر خست برفت

دوم : تکنوازان

این بار اثری بسیار بسیار زیبا از تکنوازان با ویلن شادروان سیاوش زندگانی می شنوید که به دوست خوب وبلاگ ویلنیست کوچک (که البته برای من بزرگ و بزرگوار) هستند تقدیم می کنم .

زندگانی از نوازندگان متاخر هستند که بیشتر از سبک آقای پرویز یاحقی پیروی می کردند . جالب است بدانید هنرمندان جوان تلویزیون آقایان امید و امین زندگانی فرزندان ایشان هستند .

دانلود تکنوازان 262 در سه گاه

تکنوازان 262

تار : فرهنگ شریف

سنتور : مجید نجاهی

ویلن : سیاوش زندگانی

بربط (عود) : منصور نریمان

ضرب : ؟ (احتمالا جهانگیر ملک)

* عکس های مرضیه از وبلاگ خوب زمستان و عکس بالا(آقای نجاهی) از وبلاگ تحریر گرفته شده که  از ایشان تشکر می کنم .

* در شماره آینده آوازی با صدای گلپا خواهید شنید .

یکم : سر مقاله

تار یا سه تار ؟ (بنوازیم)

مسئله این است (؟!)

از آنجا که پرده بندی تار و سه تار کاملا شبیه همدیگر است تقریبا همه تار نوازان به سه تار نوازی نیز می پردازند و غافل از اینکه این دو ساز شخصیت جداگانه ای دارند ، اکثرا همان تجربه های تار نوازی را روی سه تار با اندک تغییراتی اجرا می کنند که باعث شباهت تار و سه تار نوازیشان شده است .

به همین علت وقتی احمد عبادی با رویکردی تازه -  اختصاصا - به سه تار نوازی در رادیو پرداخت ناگهان سه تار مورد توجه خاص و عام قرار گرفت و باز به همین دلیل (بعد از انقلاب) ، سه تار جلال ذوالفنون نیز - پس از تمرکز وی روی این ساز -  مورد توجه قرار گرفت .

به اعتقاد من به همین دلیل - تمرکز روی یک ساز -  می باشد که تار هنرمندانی چون جلیل شهناز ، فرهنگ شریف ، لطف الله مجد ، فریدون حافظی ، بیگجه خانی ، علی اکبر شهنازی ، هوشنگ ظریف و ... مورد استقبال خاص و عام قرار گرفته است .

دوم :

استادان سه تار

از سال 1200 ه . ش

                                                        برای دریافت نمودار بزرگ و خوانا تصویر بالا را دانلود کنید

به چند نکته درباره نوشته زیر توجه کنید :

* نمودار بالا توسط دوست عزیزمان آقای جواد اسدی از کانادا از روی منابع اینترنتی و کتاب سرگذشت موسیقی ایرانی نوشته روح الله خالقی آلبوم "صد سال سه تار" و ... تهیه شده است که از ایشان بسیار سپاسگذارم .

* این نمودار قبلا در سایت هارمونیا به صورت دیگری منتشر شده است .

* قسمت توضیحات هنرمندان را ، از وبلاگ تنبور شمس با اجازه ایشان بازنویسی و خلاصه کردم .

* هنرمندان بزرگی هستند که هم تار و سه تار می نوازند ولی به علت دو سازه بودن آنها ولی شهرت تارنوازی شان در این نوشتار ضمن احترام به هنر آنها ، نامشان برده نشده و در آینده در مطلب مشابهی که ویژه تار نگاشته خواهد شد به آنها خواهیم پرداخت و در اینجا فقط به ذکر نام آنها بسنده می کنم ؛ آقایان :

علی نقی وزیری ، نورعلی برومند ، محمد رضا لطفی ، حسین علیزاده ، داریوش طلایی ، داریوش پیر نیاکان ، کیوان ساکت و ... .

 * همچنین برخی سه تار نوازان نیز به این دلیل نامشان دیده نمی شود که آثار و اجراهای رسمی ندارند و یا کمتر دارند و یا شاگردان برجسته و آثار مکتوب و ... ندارند ، مانند : ابوالحسن مشیر معظم افشار ، عبدالله دادور و ... و کلا سعی شده به نوازندگانی پرداخته شود که ویژگی خاصی داشته اند .

* ضمنا خطوطی که رابطه بین استاد و شاگرد را در نمودار ترسیم کرده همیشه به معنی شاگردی مستقیم نیست بلکه گاهی منظور تاثیر گرفتن از شیوه نوازندگی و ... است که برای توضیح بیشتر به متن رجوع کنید .

آقا علی اکبر فراهانی

1241 - 1200

خاندان هنر اصطلاحی بسیار زیبا بود که روح الله خالقی درباره خانواده فرهانی به کار برد چون :

1-      نامهایی چون علی اکبر فراهانی ، آقا غلامحسین ، میرزا عبدالله ، آقا حسینقلی ، عبدالحسین شهنازی ، حاج علی اکبر خان شهنازی و احمد عبادی برای اثبات لیاقت هنری این خانواده کافی است .

2-      این طور به نظر می رسد که موسیقی ایرانی که در قرن های گذشته بصورت مقامی بوده (که هنز هم موسیقی کشورهای مجاور که تحت تاثیر موسیقی و فرهنگ ایران بوده اند ، مانند ترک ها و عرب ها همینطور است) در دوره قاجاریه به صورت دستگاهی امروزی تبدیل و تدوین و تکمیل شده است که قطعا باید خانواده فراهانی نقش بزرگی در این مهم داشته باشند .

3-       در نسل های بعدی همانطور که در جدول می بینید هر کدام از هنرمندان به نوعی تحت تاثیر و آموزش مستقیم و غیر مستقیم خاندان هنر بوده اند . البته در نمودار تار که بزودی آن هم در این وبلاگ منتشر خواهد شد این موضوع بیشتر روشن خواهد شد .

میرزا عبدالله فراهانی

1297 – 1222

گر خسرو پرویز بدی ما را شاه    می گفت نکیسای من است عبدالله

میرزا عبدالله و برادرش آقا حسینقلی به علت اینکه پدرشان علی اکبر خان عمر زیاد نکرد نتوانستند از معلومات وی استفاده کنند و از عموی خویش یعنی آقا غلامحسین تعلیم دیدند .

میرزا ، البته نوازنده تار نیز بود ولی در نواختن سه تار مهارت بیشتری داشته است (بر خلاف برادرش که در تار چیره دست تر بوده است) و امروزه ردیف منسوب به وی مشهرترین ردیف آموزش موسیقی ایرانی است .

غلامحسین درویش خان

1305 – 1251

درویش ، نخست سه تار را از پدرش و سپس تار را از آقا حسینقلی آموخت .

وی مبتکر پیش درآمد است و رنگ ها (پریچهر و پریزاد ، غنی و فقیر و قهر و آشتی...) و تصنیف ها (ز من نگارم ، بهار دلکش ، شب وصل و ... ) یی بسیار زیبا از وی به یادگار مانده است .

یوسف فروتن:

1357 - 1275

استادان : از شاگردان تار آقا حسینقلی و درویش خان بود و از طرز به صدا در آوردن سه تار و تسلط به تزئینات و امكانات صوتی سه تار ، به نظر می رسد كه از آموزش سه تار درویش خان بهره برده است .

به عنوان " دایرة المعارف ضربی " مشهور بود و تصنیف ها و پیش درآمد های ساخته قدما و حتی معاصران را از حفظ داشت .

ویژگی : چپ های پر قدرت ، ارائه موسیقی پر شور و پر افت و خیز ، استفاده از جمله ها و تحریر های ردیف در آواز و ریز های با تسلسلِ یكنواخت و شمرده در ساز وی شنیده می شود .

آثار : ضبط یک دوره ردیف موسیقی ایرانی .

نمونه : به نمونه ساز وی در مایه ابوعطا - و همچنین تاثیر گذاری بر آقای ذوالفنون نیز – که از ردیف اجرا شده توسط وی در نظر گرفته شده ، دقت کنید : دانلود

سعید هرمزی:

1355 - 1276

استادان : او كه در عنفوان جوانی به فراگیری تار نزد یكی از شاگردان ممتاز درویش خان پرداخته بود ، سپس به محضر درویش و بعد مرتضی نی داوود راه یافت .

در میان سالی و در اثر بیماری سختی كه وی را از نواختن تار باز می داشت ، به نوازندگی سه تار رو كرد و به قول خودش ناخن زدن را از برادرش كه او نیز موسیقی را به صورت آكادمیك و در محضر قدما آموزش دیده بود فرا گرفت.

ویژگی :  قدرت وی در ارائه مطالب موسیقی با زیبایی و نهایت ذوق و در عین حال آمیخته با جمله های ردیف و شور ، سرخوشی ، طراوت و سرزندگی در سه تارش به گوش می رسد . استاد هرمزی ناخنی بسیار ظریف داشت و در اجرای تزئینات دست چپ ، ویبره و كنده كاری ها نهایت ذوق را داشت .

آثار : ضبط یک دوره ردیف موسیقی ایرانی ، اجرا در جشن و هنر شیراز و ... .

نمونه : به رنگ افشاری درویش خان ، برگرفته از ردیف اجرایی هرمزی است ، توجه کنید : دانلود

ابوالحسن صبا

1336-1281

استادان : وی ابتدا در كودكی نزد پدرش کمال السلطنه به فراگیری سه تار پرداخت سپس اصول نواختن سه تار را در مدت 5 سال از آقا میرزا عبدالله  (و یا دختر وی مولود به گفته آقای جمشید شیبانی) و سپس نزد غلامحسین خان درویش ، آموخت و  در سال 1302 به كلاس كلنل وزیری در مدرسه عالی موسیقی رفت.

ویژگی : سه تار استاد صبا چه از نظر ارائه مطلب موسیقی با تكیه دقیق بر ردیف (در عین بداهه نوازی) و چه از نظر اصالت در تكنیك اجرایی سه تار و ایجاد صدای اصیل و صدا دهی درست ، در غایت كمال و حد اعلاست .

در شیوه نوازندگی استاد صبا تنوع و حالت مضراب نقش عمده ای در ارائه موسیقی به نسبت توانایی های دست چپ دارد و تمامی ظرایف اجرایی سه تار از قبیل صدای خوش مضراب ، صحیح دست گرفتن و نواختن ساز ، استفاده از تمامی امكانات صوتی ساز ، سرعت طبیعی و لازم دست چپ و ویبره های ظریف و متناسب با جمله ، به دقت رعایت می شود اما شاید شاخص ترین ویژگی سه تار استاد صبا ریز های پیوسته ، كم سرعت و متین با صدایی پر مغز و پر است كه در تركیب جمله های دیگر موسیقی پیوستگی خاصی دارد و صدای ریز در متن موسیقی با جلوه ای خاص به گوش می رسد و حالت افت و خیز و مقطعی در آن نیست.

آثار : ضبط های خصوصی که چند آلبوم آن نیز منتشر شده است (چهار مضراب (معروف) ماهور که پایه آن از درویش خان بوده است) .

نمونه : به قسمتی از اجرای معروف صبا در دستگاه نوا دقت کنید : دانلود

ارسلان درگاهی:

1352 - 1281

استادان : وی در 15 سالگی به كلاس تار درویش خان رفت و پس از آن نزد مرتضی نی داوود به تحصیل موسیقی ادامه داد . با آنكه از تار وی چندین صفحه همراه با آواز قمرالملوك وزیری ضبط شده است اما در سنین پس از جوانی تار را كنار گذاشت و به سه تار علاقه مند شد . 

ویژگی : به نظر می رسد كه وی به خاطر تحصیل موسیقی با تار ، به نوعی از سه تار علاقه دارد كه در محل خرك آن دایره ای بزرگ به قطر 7 تا 10 سانتی متر قرار دارد و خرك سه تار بر روی پوستی كه به روی این دایره كشیده شده ، قرار گرفته است . این سه تار كه سه تار پوستی نامیده می شود ، به خاطر صدای دوگانه خود در حال حاضر كمتر مورد پسند قرار می گیرد .

در سه تار نوازی ارسلان خان درگاهی ، عناصری از موسیقی ردیفی مشاهده می شود و سرعت و زمانبندی موسیقی قدیم به همراهی ذوق و سلیقه شخصی اش در ارائه مطلب شنیده می شود ، اما سرعت و حالت مضراب و پایه های چهار مضراب ، به تكنیك تار نوازی نزدیك است .

نمونه : به چهارمضراب معروف درویش خان – صبا اجرای درگاهی گوش کنید : دانلود

احمد عبادی:

1371 - 1283

استادان : او كوچكترین فرزند استاد میرزا عبدالله فراهانی بود که نخست نزد پدر آموزش می دید ولی كوتاه شدن سایه ی پدر از سرِ وی در 13 سالگی باعث شد تا نزد خواهرانش ملوک و مولود به فراگیری موسیقی ادامه دهد .

ویژگی : ابداعات خاص او در زمینه نوازندگی با تك سیم سه تار و در تضاد قرار دادن این صدا با صدای واخوان دار و پر قدرت همه سیم ها و تنظیم كوك های مختلف برای گوشه های گوناگون دستگاهها و همچنین مضراب قوی وی ، چپ های با صلابت ، ویبره های طولانی ، شروع جمله های با قوت ، تك سیم های درخشان و شفاف .

* عبادی نخستین کسی بود که صدای سه تارش از رادیو به گوش مردم رسید .

آثار :

-          چند صد اجرا به صورت تکنوازی و همنوازی و جواب آواز در برنامه گلها و دهها اجرا در برنامه تکنوازان .

-          آلبوم های "چکاوک" و  آلبوم دو نواره "استاد احمد عبادی" ، چند آلبوم همنوازی با اسدالله ملک و ...

-          دو آلبوم " کوک سه تار " که شامل بررسی کوکهای گوناگون برای سه تار می باشد .

نمونه : به قطعه ای در دستگاه کمتر اجرا شده راست پنجگاه دقت کنید : دانلود

حسنعلی دفتری:

1365 - 1289

استادان : مدتی نزد استاد صبا به فراگیری پرداخت ولی در نهایت تحت تاثیر سبک نوازندگی استاد عبادی قرار گرفت .

ویژگی : جمله های ذوقی و ارائه با احساس مطالب ، صدای روشن و شفاف ساز ، چپ و راست واضح ، سوال و جواب بر دو سیم سفید و زرد چند ویژگی از ساز وی می باشد .

آثار : از وی دهها اثر در برنامه تکنوازان همراه سایر هنرمندان ضبط شده است .

محمود تاجبخش

1378 – 1303

استادان : مضرابهای ایشان جانمایه ای چون قدیمی ها دارد و تک های شفاف و چپ راست های قوی و علاقه ایشان به استاد عبادی باعث شده است که صدای ساز ایشان به ساز استاد عبادی نزدیک باشد .

ویژگی : ایشان تحصیل موسیقی را با ویلون آغاز و به اتمام رسانید ولی بعلت علاقه به سه تار بدان نیز رو آورد به این خاطر ویبره های ویلون را در سه تار استفاده میکردند .

آثار : از ایشان یک دوره ردیف موسیقی ایرانی ضبظ شده است .

نمونه : به گوشه های لیلی مجنون ، راز و نیاز و تصنیف قدیمی از نوک مژگان در دستگاه همایون و همچنین صدای تاجبخش گوش کنید : دانلود

داریوش صفوت

تولد 1307

استادان : پدرش علی اصغر صفوت که از سه تار نوازان خوب بود از همان کودکی وی را با این ساز آشنا ساخت و پس از چندی فرزند را نزد حبیب سماعی و در سال 1326 تا 1336 جهت فراگیری بیشتر سه تار و سنتور نزد استاد صبا می فرستد . پس از مدتی , یعنی از سال 1344 تا 1348 نزد حاج آقا محمد ایرانی مجرد می رود  .

ویژگی : اگرچه طرز ادای جمله های او به موسیقی امروز نزدیکتر است ، اما صدا دهی سه تار و همراه داشتن واخوان و فواصل و پیوستگی ریزهایش به موسیقی قدیم نزدیکتر است .

نمونه : به چهارمضراب سه گاه توجه کنید : دانلود

جلال الدین ذوالفنون

تولد 1316

استادان : وی در ابتدا به فراگیری تار پرداخت و از محضر موسی خان معروفی بهره برد . سپس به نوازندگی سه تار در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی زیر نظر استادان فروتن و هرمزی روی آورد .

ویژگی : وی در نوازندگی سه تار صاحب سبک خاصی است. استفاده زیاد از مضراب راست و چپ در تحریر ها و جمله ها ، ایجاد تنوع صوتی در قسمت های مختلف سه تار و نواختن ضربی های طولانی با سوال و جواب در سیم سفید و زرد ، چند ویژگی ساز وی است .

آثار:

-     نخست در دوران پس از انقلاب با ارائه دو اثر " آتش در نیستان" و " گل صد برگ" با صدای شهرام ناظری باعث علاقه مندی و توجه نسل جوان به سه تار شد .

-          سپس با نوشتن کتاب آموزش سه تار همراه آلبوم کاری تازه و منحصر به فرد را ارائه دادند .

-          تعدادی بسیاری آلبوم تکنوازی و همچنین همراه صدای خوانندگانی مانند علیرضا افتخاری و ... نیز از کارهای ایشان می باشد .

نمونه : به تصنیف بی کلام درس سحر ساخته و اجرای ذوالفنون در بیات ترک گوش کنید : دانلود

سوم : تکنوازان

چون امروز مطلب ویژه سه تار داشتیم برای جلوگیری از طولانی شدن مطلب به گلها نپرداختم ، ولی برای اینکه خیلی هم از حال و هوای وبلاگ بیرون نرویم برنامه تکنوازانی با حضور آقای دفتری برای شما در نظر گرفته ام که با یک تیر دو نشان زده باشم .

در ضمن من عکسی از آقای دفتری ندارم ُو از دوستانی که عکسی از ایشان برای من بفرستند سپاسگذرام .

دانلود تکنوازان 554

تکنوازان 554

سه تار : حسنعلی دفتری

نی : محمد موسوی

ضرب : جهانگیر ملک

مایه : دشتی

یکم : برنامه گلها

این بار به مناسبت عید غدیر خم برنامه ای از مجموعه برگ سبز برای شما در نظر گرفتم .

برنامه های برگ سبز نماد علاقه مرحوم پیرنیا و همچنین سایر هنرمندان گلها به علی (ع) می باشد که عنوان برنامه و جمله معروف پایانی برنامه یعنی "علی نگهدارتون" گواه این ادعاست .

این بار صدای شادوران سید جواد ذبیحی که چند بار دوستان در گذشته درخواست کرده بودند ولی تاکنون میسر نشده بود ، را می شنوید .

ذبیحی ، مداح و اذان گوی بنام پیش از انقلاب بود که متاسفانه من اطلاعاتی از ایشان ندارم از دوستانی که عکس و یا مطلبی درباره ایشان دارند خواهش می کنم برای من ارسال کنند تا با نام خودشان در آینده استفاده شود .

برگ سبز 51

آواز : سید جواد ذبیحی

غزل آواز : ؟

نوازندگان : مهدی خالدی ، فرهنگ شریف

ضرب : حسین تهرانی

دستگاه : شور

گوینده : روشنک

اشعر متن : عطار ، مولانا ، شیخ بهایی ، ؟ ، عراقی

دانلود برگ سبز 51 با صدای ذبیحی

صدای خانم روشنک ، طبق معمول با این دو بیت عرفانی عطار ، آغازگر برنامه برگ سبز است :

چشم بگشا که جلوه دلدار   به تجلی است از در و دیوار

این تماشا چو بنگری گوی         لیس فی الدار غیره دیار

ویلن شادروان خالدی که به طرز جالب و مبتکرانه ای ، شور را آغاز می کند طنین انداز می شود :

ای زندگی تن و توانم همه تو              جانی و دلی ای دل و جانم همه تو

            تو هستی من شدی ازآنی همه من     من نیست شدم در تو ازآنم همه تو (مولوی)

چهار مضراب زیبایی با ویلن خالدی و ضرب تهرانی می شنوید :

فصاد به قصد آن که بردارد خون             شد تیز که نشتری زند بر مجنون

                   مجنون بگریست گفت از آن می ترسم       کاید ز دل خود غم لیلی بیرون (شیخ بهایی)

گه در هوس روی نکو آویزم       گه در سر زلف مشک بو آویزم

     القصه ز هر چه رنگ و بویی یابم    از زلف تو هیهات در او آویزم (؟)

بخروشیدم گفت خموشت خواهم           خاموش شدم گفت خروشت خواهم

            برجوشیدم گفت که نی ساکت باش      ساکن گشتم گفت به جوشت خواهم (مولوی)

آواز :

* ذبیحی هیچ گاه با ساز در گلها برنامه اجرا نمی کرده است ؟!

* به تحریرهای استثایی و قدرت و اوج صدای ذبیحی توجه کنید !

درآمد شور

امروز امیر در میخانه تویی تو                            فریاد رس ناله مستانه تویی تو

مرغ دل ما را که به کس رام نگردد                   آرام تویی دام تویی دانه تویی تو

 تکرار بیت در شهناز

آن مهر درخشان که به هر صبح دهد تاب      از روزن این خانه به کاشانه تویی تو

آن غل که به زنجیر سر زلف نهادند                   بر پای دل عاقل و دیوانه تویی تو

در کعبه و بتخانه بگشتیم بسی ما                دیدیم که در کعبه و بتخانه تویی تو

بسیار بگویید چو بسیار بگفتید            کس نیست به غیر از تو درین خانه تویی تو

من عاشق روی تو نگارم چه کنم؟     وز چشم خوش تو شرمسارم چه کنم؟

            هر لحظه یکی شور برآرم چه کنم؟               ولله به خدا خبر ندارم چه کنم؟ (مولوی)

پس از اینکه روشنک دو بیت بالا را از مولانا ، می خواند صدای تار فرهنگ شریف را می شنوید .

زیبد که ز درگاهت نومید نگردد باز      آنکس که به امیدی بر خاک درت افتد (عراقی)

این هم برگ سبزی بود تحفه درویش

علی نگهدارتون

دوم : تکنوازان

از دوستانی که اطلاعاتی درباره برنامه تکنوازان دارند ، خواهش می کنم با ایمیل من تماس بگیرند ؛ مخصوصا اگر جدولی از فهرست این برنامه ها شامل شماره برنامه ، دستگاه و نوازندگان آن در اختیار دارید من را هم بی نصیب مگذارید .

همچنین به دوستانی که درخواست فهرست برنامه گلها را کرده بودند ، خبر بدهم که در حال تهیه این فهرست هستم و بزودی بخش اول که برنامه گلهای تازه است در اختیار شما قرار می گیرد و در آینده هم فهرست سایر برنامه ها و همچنین برنامه تکنوازان ارائه خواهد شد .

دانلود تکنوازان 612

تکنوازان 612

ویلن : پرویز یاحقی

تار : فرهنگ شریف

ضرب : جهانگیر ملک

دستگاه : شور

یکم : مقدمه

با سلام خدمت همه دوستان و تبریک عید قربان و  عید غدیر  چند نکته را لازم می دانم عنوان کنم :

تعدادی دوستان خوبم باز هم من را مورد لطف و یاری خود در این مدت قرار دادند که از همه آنها تشکر می کنم :

-          خانم امینی از کرج (بخاطر زحمت تبدیل نوارها به mp3)

-          آقای امیر میثم دلاوری از اراک (بخاطر مجموعه زییایی از تصنیف های قدیمی)

-          آقای مسعود فرح بخش نوین – مدیر سایت رادیو گلها – از هلند (بخاطر مجموعه ای از برنامه های گلها)

-          آقای مجید معظمی از گلپایگان (بخاطر مجموعه ای از برنامه های گلها)

-          آقای سعید کوچکزاد از رشت (بخاطر فهرست استثنایی از برنامه گلها)

-          آقای محمد آرین از ایل بختیاری (بخاطر اصلاح شعر ترانه عزیزم سوزه)

-          آقا بابک از وبلاگ زمستان (بخاطر عکس های زیبای شان)

از سایر دوستانی که نامشان از قلم افتاده ولی هر کدام به نوعی مرا مورد لطف قرار دادند نیز ، ضمن پوزش ، متشکرم و امیدوارم که از طریق این وبلاگ توانسته باشم رضایت خاطر همه شما را فراهم کرده باشم .

دوم : برنامه گلها

برنامه ای که این بار برای شما در نظر گرفته ام بنابر درخواست بسیاری از شما از مجموعه گلهای جاویدان است ، ولی گفتن چند نکته لازم است :

1- برنامه گلهای جاویدان نخستین برنامه از مجموعه گلها بوده که توسط داوود پیرنیا در سال 1335 بنیان گذاشته شد ؛ این برنامه ها به تعداد 157 می باشد که در این برنامه ها در حدود 45 دقیقه ساز و آواز اجرا می شد و تصنیف وجود نداشت و معمولا از 2 یا حتی 3 خواننده و چند نوازنده که هر کدام در یک دستگاه متفاوت برنامه اجرا می کردند ، استفاده می شد .

معمولا هر برنامه به معرفی یک شاعر از زبان ادیبان نامدار آن دوره چون رهی معیری ، علی دشتی و ... و حتی خود پیر نیا می پرداخت و در آن برنامه از اشعار آن شاعر توسط گوینده و خواننده استفاده می شد و جالب است بدانید با پخش این برنامه ، علاوه بر اینکه بسیاری از شاعران – مانند عراقی و ... - که برای عموم مردم ناشناخته بودند (؟!) معرفی شدند ، دیوان آنها نیز بارها به تجدید چاپ رسید .

2 - این برنامه ها به علت قدمت بسیاری که دارند و متعلق به دهه 30 می باشند عموما کیفیت خوبی ندارند که امیدوارم ببخشید .

3 - برنامه حاضر را من بصورت ناقص و بدون معرفی که می شنوید دارم ، در حالیکه در برنامه کامل ظاهرا خانم مرضیه نیز اجرای برنامه داشته اند بنابراین از دوستانی که اجرای کامل آن را و یا اطلاعات بیشتری دارند ،خواهش می کنم با ایمیل من تماس بگیرند .

گلهای جاویدان 125

آواز : قوامی

همواز آواز : رضا ورزنده

شعر : اوحدی مراغه ای

تکنواز : پرویز یاحقی ؟ - ضرب ؟

دستگاه : چهارگاه

گویندگان : روشنک – اکبر مشکین

دانلود گلهای جاویدان 125 (با تشکر از میلاد از سایت ایران الد)

در آغاز با صدای دلنشین خانم روشنک اشعار زیبای زیر را اوحدی مراغه ای را می شنوید :

سر پیوند ما ندارد یار                   چون توان شد ز وصل برخوردار

همه می نیست تا بگویم راز               خلوتی نیست تا بگریم زار

در خروشم ز صیت آن معشوق          در سماعم ز صوت آن مزمار

مطربم پرده ها همی سازد          که در آن پرده نیست کس را بار

همه مستان در آمدند به هوش    مست ما خود نمی شود هشیار

تو گمانی که می رسد معشوق          یا نشانی که می رود دلدار

به نهایت رساند دو خط وجود                    نقطه اصل از انتها بردار

تا بدانی که نیست جز یک نور                 وان دگر سایه و در دیوار

همه عالم نشان صورت اوست                باز جویید یا اولی الابصار

در این قسمت پرویز یاحقی (؟) با ویلن همراه تنبک (؟) قطعاتی در سه گاه می نوازند .

سپس آقای اکبر مشکین اشعار زیر را دکلمه می کنند :

امشب از پیش من شیفته دل دور مرو         نور چشم منی از پیش من ای نور مرو

دیگری از نظرم گر برود باکی نیست           تو که معشوقی و محبوبی و منظور مرو

در این قسمت سنتور رضا ورزنده نیز همراه کلام گوینده می شود :

خانه ما چو بهشت است ز رخسار تو حور      زین بهشت ار بتوانی مرو ای حور مرو  

امشب از نرگس مخمور تو من مست شدم    مست مگذار مرا امشب و مخمور مرو

اوحدی چون ز وفا خاک سر کوی تو شد       سرکشی کم کن و از کوی وفا دور مرو

آواز قوامی :

درآمد

امشب از پیش من شیفته دل دور مرو         نور چشم منی از پیش من ای نور مرو

دیگری از نظرم گر برود باکی نیست           تو که معشوقی و محبوبی و منظور مرو

زابل

دیگری از نظرم گر برود باکی نیست           تو که معشوقی و محبوبی و منظور مرو

مویه

خانه ما چو بهشت است ز رخسار تو حور      زین بهشت ار بتوانی مرو ای حور مرو  

مخالف

امشب از نرگس مخمور تو من مست شدم    مست مگذار مرا امشب و مخمور مرو

اوحدی چون ز وفا خاک سر کوی تو شد       سرکشی کم کن و از کوی وفا دور مرو

فرود با تحریر

این هم گلی بود جاویدان از گلزار بی همتای ادب ایران

گلی که هرگز نمیرد

سوم : تکنوازان

گاه چیست ؟

یکی از اصطلاحات مهم موسیقی ایرانی کلمه گاه است که در چند جا بکار رفته است :

-          دوگاه : گوشه ای در بیات ترک

-          سه گاه : یکی از دستگاه ها

-          چهارگاه : یکی از دستگاه ها

-          راست پنجگاه : یکی از دستگاه ها که شباهت بسیاری به ماهور دارد .

البته سه گاه و چهارگاه امروزی شباهت های بسیاری در نام ، ترتیب اجرای گوشه ها و نحوه فرود به شاهد و ... دارند ولی بر پژوهشگران جوان امروز ما لازم است که با تحقیقاتی ریشه این کلمه و ارتباط بین این گاه ها را بیابند .

به برنامه این بار تکنوازان در سه گاه گوش کنید :

دانلود تکنوازان 362

تکنوازان 362

سنتور : رضا ورزنده

نی : محمد موسوی

بربط (عود) : منصور نریمان

تنبک : جهانگیر ملک

دستگاه : سه گاه

یکم :

دلکش

(عصمت باقر پور)

بسیاری از دوستان خواهان دانستن این نکته هستند که آیا بانو دلکش در برنامه گلها اجرایی داشته است یا خیر ؟

پاسخ این است که خیر !

اما برای دانستن علت آن ، بخشی بسیار کوتاه از گفتگویی که یک خبرنگار در سال 77 با ایشان انجام داده است و قبلا در وبلاگ تحریر www.tahrir.blogfa.com  منتشر شده بود ، اینجا می آورم .

گفتگو با دلکش

25 سال پيش نمی‌شد درباره غم و اندوهی سوال كرد كه در برخی از ترانه های او كه "بيژن ترقی” يا "نواب صفا" برايش می‌ساخت موج می‌زد (يكی از اين ترانه ها ، كه در آن سال ها در خانه خيلی ها كه از كودتا زخم خورده بودند اشك از چشم ها روان می‌كرد ترانه "می‌روم و می‌گذرم- از ديار تو تنها می‌گذرم" بود) . غمی‌كه بسياری بر اين عقيده بودند ، غم شكست جنبش ملی نفت و غم كودتای 28 مرداد است . غم خانواده هائی كه نان آورشان به جرم توده ای بودن زندانی شده بودند ، غم افسران تيرباران شده ، اندوه ملتی كه آزاديش به بند كشيده شده بود . غم دوری از جگرگوشه هائی كه از ايران گريخته بودند . نفرت از آنان كه در فرمانداری نظامی ، زيرفشار شكنجه جسمی ‌و روحی در زندان زرهی و قزل قلعه و پادگان جمشيديه ، عبرت نامه می‌گرفتند و برای شكستن روحيه مقاومت ملی در روزنامه های وقت منتشر می‌كردند .

بهرتقدير ، اين نوع ترانه ها ، در آن سالها سبك و روالی داشت كه بازتاب درد و افسردگی كسانی بود كه آمال و آرزوهايشان سركوب شده بود . حتی اگر ترانه ای به اين قصد هم سروده نمی‌شد ، آنها غم خودشان را در آنها پيدا می‌كردند و به همين دليل هم بازار شايعات گرم می‌شد .

اينها را 25 سال پيش نمی‌شد از دلكش پرسيد و دليل پذيرش او و ترانه هايش از سوی مردم را ياد آور شد، اما حالا می‌شد .

گفتم: همين شايعاتی كه درباره تمايل سياسی شما بود ، باعث علاقه مردم به شما و قهر حكومت از شما نبود ؟

دلكش: من در آنها سالها فقط می‌دانستم كه مردم خودشان را در ترانه های من پيدا می‌كنند . آقا ! شعر را بيژن ترقی و نواب صفا می‌گفتند ، اما من هم حق مطلب را ادا می‌كردم . "صفا" خودش هم توده ای بود ، چند سال هم فرستادنش تبعيد جنوب . خُب ، شاعر هم از زندگی مردم الهام می‌گيره ، لابد همين كه شما می‌گوئی درسته . آن سالها ، حال و هوا همان بود كه می‌گوئی .

راست می‌گوئی ! ترانه ها ، يكباره از "سحر كه از كوه بلند جام طلا سر می‌زنه" رفتند به حال و هوای "آتشی ز كاروان به جا مانده" تبديل شده بود ! راست می‌گوئی .

دوم :

برنامه گلها

این بار چون بانو دلکش در گلها برنامه ای نداشته اند آوازی از ایشان از مجموعه "برنامه موسیقی ایرانی" برای شما در نظر گرفته ام .

لازم به گفتن است این مجموعه برنامه ها از رادیو ارتش پخش می شده و از سری برنامه گلها نبوده است ولی بیشتر هنرمندان گلها در این برنامه همکاری داشته اند ؛ مخصوصا هنرمندان نظامی که مجبور بودند بخاطر قوانین ارتش با نام مستعار در آن شرکت کنند ؛ از جمله فاخته ای (حسین قوامی) ، ایرج (حسین خواجه امیری) و ... .

 دانلود برنامه موسیقی ایرانی

برنامه موسیقی ایرانی

آواز : دلکش

غزل آواز : حافظ

آهنگساز : پرویز یاحقی

ترانه سرا : نواب صفا

دستگاه : شور

تصنیف

من موج دربدرم              از دنیا بی خبرم    

بحر خروشان منزل من                سیلی طوفان حاصل من

بر لب آید نفسم                    چون بر ساحل برسم  

سنگ جفا کوبد به سرم         می کند از نو دربدرم

من هم سوی دریا ناله کنان برگردم                سوی همدردانم از دل و جان برگردم

بی تاب و زار و لرزان برگردم

بار دگر غمزده تر بروم ، ز ساحل غم سوی دریا من

می کشد و می کشدم بنگر ، امید دلم چه کند با من

من طفل طوفان شده ام       موجم سرگردان شده ام

آه ، که بود شب من توفانی      در ، شب من نبود پایانـی

زنده ام از بی آرامی ترسم که بمیرم چو بیاسایم  

جز در دل توفان نبود جایم     من عشقی جان فرسا می خواهم     دریایی توفان زا می خواهم

آواز

1- درآمد

دل می رود ز دستم صاحبدلان خدا را              دردا که راز پنهان خواهد شد آشکارا

کشتی نشستگانیم ای باد شرطه برخیز               باشد که باز بینیم دیدار آشنا را

2- رضوی - شهناز (تکرار دوم)

آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است         با دوستان مروت با دشمنان مدارا

3- شهناز - قرچه (تکرار دوم بصورت بم)

هنـگام تنگدستی در عیش کوش و مستی     کین کیمیای هستی قارون کند گدا را